Farley Mowat 1921 – 2014

In memoriam
Mowat Cartoon  148327_600Farley Mowat
1921 – 2014

Op 6 mei 2014 overleed op 92 jarige leeftijd de Schotse rebel, schrijver en activist Farley McGill Mowat thuis in zijn woonplaats Port Hope, Ontario, Canada. Hij werd op 12 mei 1921 in Belleville geboren.

Deze vroege klokkenluider over de situatie van de inheemse Arctische volken en de vernietiging van natuur en milieu was tot het laatst activist. Hij laat meer dan 40 boeken achter, waarvan ongeveer 17 miljoen exemplaren zijn verkocht en die in meer dan 20 talen zijn vertaald. Hij ontving vele prijzen, zoals in 1981 de Order of Canada. Hij was van 1993 tot 1998 lid van het Comité van Aanbeveling van de Stichting Innu Steungroep (thans Arctic Peoples Alert).
Zijn overlijden heeft de Nederlandse media gehaald, ofschoon hij in Nederland niet zo bekend is. Slechts drie van zijn boeken zijn in het Nederlands vertaald en verfilmingen ervan hebben maar kort in de Nederlandse bioscopen gedraaid.

farleyWW21945 Amstel
Mowat was een van onze bevrijders. In februari 1941 trad Mowat in dienst van het Hastings and Prince Edward Regiment van het Canadese leger. In juli 1942, tijdens de vaart over de Atlantische Oceaan, werd onderweg een walvis voor een duikboot aangezien. Inmiddels inlichtingenofficier, nam hij in juli 1943 deel aan de landing op Sicilië gevolgd door de opmars door Italië. Als een van de weinigen van zijn regiment overleefde hij deze tocht. Half april 1945 werd hij verbindingsofficier tussen de Nederlandsche Binnenlandse Strijdkrachten in bezet Amsterdam. Achter de linies had hij een spannende tijd en hield hij zich bezig met de organisatie van  voedseldroppings. Op 7 mei, vijf dagen voordat hij vierentwintig werd, gaven de Duitse bezetters zich over. Zijn taak werd om Duitse bewapenings-systemen te onderzoeken en te verzamelen. Alles wat hij met zijn 1st Canadian Army Museum Collection Team, gekscherend wel “Mowat’s Private Army” genoemd, vond, werd in een voormalige Duitse barak in Ouderkerk aan de Amstel opgeslagen. Daaronder bevonden zich tanks, twee V1’s en, met behulp van 30 liter De Kuyper jenever, zelfs een V2 raket. Bij het testen van een Duitse eenpersoonsduikboot kwam hij in de modder van de Amstel vast te zitten en werd het spannend of hij nog wel boven zou komen.
Vanuit Antwerpen kon Mowat het Nederlandse schip SS Blommersdiik onder schipper Van Zwol maar een klein deel van het verzamelde materiaal meenemen naar Montreal. Daarmee legde hij de basis voor het Canadese Oorlogsmuseum. In het voorjaar van 1953 maakte hij samen met zijn vrouw zijn tocht door Europa tijdens de Tweede Wereldoorlog nog eens dunnetjes over. Over zijn
oorlogservaringen schreef hij onder andere in The Regiment (1955), And No Birds Sang (1987) en Aftermath (1995).

Ihalmiut
Terug in Canada kon Mowat niet direct zijn draai vinden. Nu zou de diagnose waarschijnlijk zijn: post-traumatische stress-stoornis. Als veteraan kon hij alsnog versneld afstuderen en werd bioloog in dienst van de Northwest Territories. Voor de oorlog was hij al vertrouwd geraakt met reizen in het Canadese Noordpoolgebied. Tijdens zijn onderzoek naar de verdwijning van kariboes, constateerde hij dat de Inuit dat aan de Hudson Bay woont, de Ihalmiut, met uitsterven werden bedreigd. Bij de Canadese regering kreeg Mowat geen gehoor. In zijn boek People of the Deer (1952), dat ook in het Nederlands is als ‘Het Rendiervolk’ (1972) vertaald werd, vertelde hij het verhaal van de Ihalmiut dat zeer sceptisch en ontkennend werd ontvangen. Ook volgde ontslag. Zijn tweede boek Desperate People (1959) volgde, maar het mocht niet baten: de Ihalmiut zijn er niet meer. Over zijn onderzoekservaringen naar de wolf die de schuld kreeg van de afname van het aantal kariboes, vertelde hij in het boek Never Cry Wolf (1963), dat in het Nederlands vertaalt werd als ‘Wee de Wolf’ (1968/1984) en in 1983 werd verfilmd. Een must voor beginnende onderzoekers in het Noordpoolgebied. Ook over dit boek werd Mowat tot voor kort nog aangevallen en ondervond hij levenslang tegenwerking. Lost in the barrens (1958) werd vertaald onder de titel ‘Wolven huilen in de sneeuw’ (1965). In 2003 werd ook zijn boek The Snow Walker verfilmd en deze film was in de Nederlandse bioscoop te zien.

Mowat Boek S 00052396-01Siberië 
Verschillende van Mowat’s boeken zijn ook in het Russisch vertaald. Nadat hij net het Canadese Noordpoolgebied bereisd had, reisden hij en zijn vrouw in 1966 als een van de eersten door het Russische Noordpool-gebied. Hun gids was de Tsjoekstjie Juri Rytchëu, waarvan overigens verschillende boeken in het Nederlands zijn vertaald. Deze reis leidde tot het boek Siber (1970) dat in het Nederlands verscheen onder de titel ‘Siberië’ (1973). Terugkijkend is het juist dit boek dat een gekleurd beeld geeft, omdat Mowat van de inheemse Arctische volken in de toenmalige Sovjet-Unie afzette tegen de situatie in Canada.

Noormannen 
Tijdens zijn reizen door het Canadese Noordpoolgebied kwam Mowat resten van bouwwerken tegen die onmogelijk door Inuit konden zijn gemaakt. Archeologische vondsten hadden inmiddels de Noorse en Groenlandse sagen bevestigd dat Noormannen zich in Noord-Canada gevestigd hadden rond het jaar 1000. Maar de bouwwerken waren
duidelijk geen overblijfselen van Vikingactiviteiten. Voor die tijd waren er
mensen over zee verdreven door bijvoorbeeld Romeinen en Pikten. Aannemelijk is dan ook dat andere volken in het Canadese Noordpool-gebied terecht waren gekomen. Over de periode vóór de Noormannen schreef Mowat een aantal fascinerende boeken met vragen en vermoedens waarop wellicht ooit een antwoord komt: Westviking (1965) en The Alban Quest (The Farfarers, 1998).

Mowat Boek S mk_KEthZy856gvSby1MnfogVS en zeehonden
Mowat was een van de eersten die protesteerden tegen de Canadese zeehondenjacht. Dat bracht hem in 1968 ook even in Amsterdam. In april 1985 wilde Mowat zijn nieuwe boek Sea of Slaughter, over de jacht op zeehonden en walvissen, in de Verenigde Staten promoten. Het was niet zijn “rok” zijn Schotse kilt waarom Mowat op de luchthaven van Toronto door de immigratie-autoriteiten van de VS werd medegedeeld dat hem de toegang tot de VS werd geweigerd. Waarom wel, werd niet duidelijk gemaakt. Buiten Mowat om buitelden een maand lang autoriteiten en media over elkaar. Het leverde een hilarisch maar triest verhaal op: My discovery of America (1985). De VS hadden vele redenen om deze ‘gevaarlijke’ schrijver te weigeren. Zo demonstreerde hij in 1961 tegen de Cubacrisis, in 1963 voor nucleaire ontwapening, reisde door Sovjet-Unie en riep hij: “als die nucleair geladen VS-bommenwerpers over mijn huis vliegen, schiet ik ze met mijn geweer neer”.
Mowat 2Het schip van Sea Shepherd, dat onder Nederlandse vlag vaart en door Canada in beslag werd genomen, draagt zijn naam.
Hij laat zijn tweede vrouw, schrijfster Claire Mowat achter, waarmee hij in 1965 trouwde en twee zoons uit zijn eerste huwelijk, Sandy en David.
Video: http://www.theglobeandmail.com/arts/arts-video/video-in-his-own-words-life-and-times-of-farley-mowat/article18515505/?videoembed=true“>In his own words: The life and times of Farley Mowat, Globe and Mail 7 mei 2014.
*Tekening: cagle.com Steve Nease, 11 mei 2014.

Finn Lynge 1933 – 2014

In memorial

Finn Lynge
22 april 1933 Nuuk – 4 april 2014 Qaqortoq

Finn Lynge 2008 04 20 Narsaq HPIM0714Finn Lynge passed away in the South of Greenland aged eighty. We not only lost an extraordinary man. He was an exceptional Greenlandic world citizen, advocate for the environment and the indigenous rights and a man who saw the big picture.
He visited the Netherlands many times to participate in sessions of the International Court of Justice in The Hague, the Inter-national Whaling Commission, to give lectures, and in the last years in relation to the Earth Charter in which he actively participated. He tried to get other Greenlanders involved in the Earth Charter and brought in Narsaq Agenda 21 in practice.
He made the Greenlandic government aware of the exhibition of human remains in the West-Frisian Museum in Hoorn, The Netherlands which claimed these belong to a Greenlander. Do to investigation by the Greenlandic government it became clear that the remains are not from a Greenlander.
Since we met in Echternach, Luxembourg, in the nineteen eighties, he has learned me a lot. We often discussed the developments around the so called seal issue. The last years he got tired fighting against the import ban on skins of seals (now even a ban on all products of seals). This ban has enormous impact on Inuit in the Arctic who depend on the hunt on seals. But in the EU there is little understanding. Everyone who fights for animal rights should read his book Arctic Wars, Animal Rights, Endangered Peoples (1992).
Finn was a teller of many anecdotes. Once a friend and I met him in the streets of Helsingør and visited him. Finn showed my friend his bone of a walrus penis. My friend earned one point by recognizing this. After that came an auditory ossicle of a whale. Another point. Then came a hair of a mammoth …
Then there was the repeated anecdote about kasuutta (cheers) and op je gezondheid (to your health), which are pronounced in a similar way, which is perhaps explained by the Dutch roots of whalers and traders visiting the west coast of Greenland in the seventeen century before priest Hans Egede landed near Nuuk on a “Dutch” vessel in 1721.
Besides The Hague and Brussels we met mostly in København, the last time in 2010 during the presentation of a new book. In 2008, when he became 75, I was present at his symposium in Narsaq. From there, he went to København and we travelled together, but no place to sit together. So during the whole flight from Narsarssuaq to Kastrup we stood in the isle in the middle of the plane discussing as Finn wrote: “our common efforts to understand our own time”.
I will miss his inspiring talks and hope that his legacy will live on. I wish a great deal of strength to Rie, family, friends and the Greenlandic community.
Govert de Groot, Arctic Peoples Alert

 

 

Don’t call me Eskimo

Eskimo’s mag en kan écht niet meer!
Respect graag voor de Groenlanders en de andere Inuit in Canada, Alaska en Noordoost-Siberië.
Daar heeft de Inuit Circumpolar Council, de overkoepelde organisatie van de 160.000 Inuit, nadrukkelijk toe opgeroepen in haar resolutie 2010-01 over het gebruik van de term Inuit. Ook termen zoals Nikkers, Lappen en Samojeden zijn uit den boze.

Inuit Circumpolar Council Resolution 2010 – 01
On the use of the term Inuit in scientific and other circles

Whereas the Inuit Circumpolar Council (ICC) was founded to promote the rights and interests of Inuit at an international level, as well as to promote the unity of Inuit across four countries; and
Whereas the International Labour Organization Convention 169 on Indigenous and Tribal Peoples and other international conventions recognize the rights of an indigenous people to self-identify; and
Whereas the ILO 169, the UN Declaration of Rights of Indigenous Peoples, and other international conventions promote the rights of indigenous peoples to full realization their social and cultural identity, their customs and traditions; and
Whereas ICC and other Inuit organizations have consistently self-identified as “Inuit” in the context of international matters; and
Whereas the term “Eskimo” is not an Inuit term, and is not one that Inuit have themselves adopted; and
Whereas the scientific, research, and other communities have used inconsistent terms when referring to Inuit; and
Whereas some members of the scientific community have reached out to ICC seeking guidance on how the term “Inuit” should be used in their research and published literature;
Let it therefore be resolved that the research, science, and other communities be called upon to use the term “Inuit”, instead of “Eskimo” and “paleo-Inuit” instead of “paleo-Eskimo” in the publications of research findings and other documents.
Passed by ICC Executive Council at the meeting in Nuuk September 29th, 2010
Aqqaluk Lynge

Chair Inuit Circumpolar Council 

Video geplaatst: 2011.10.06; Gewijzigd: 23.09.2013

arctica 32 – Arctic Peoples Alert

Het klinkt vreemd, maar het is goedkoper om Arctica volledig in kleur en iets groter van formaat te drukken. Vandaar dat Arctica er nu luxer uit ziet.
Arctic Peoples Alert nam deel aan de demonstratie Drumceremonie met een Boodschap waarbij wij opriepen tot respect bij het taalgebruik als het om (Arctische) inheemse volken gaat (p 3).
Het Westen legt Groenlanders op hoe zij moeten leven. Deze zomer voerde Greenpeace actie tegen Groenland, omdat het land olie wil winnen (p 5). Groenland wordt niet alleen door Greenpeace dwarsgezeten, maar ook door de EU, en dat steunt Nederland expliciet. Groenland mag niet op walvissen jagen en geen zeehondenproducten verhandelen. Het EU-Hof heeft in een rechtszaak, aangespannen door Inuit-organisaties, het EU-embargo op zeehondenproducten toegestaan (p 7). Verder mag Groenland, na jarenlange onderhandelingen, geen lid van de Internationale Voetbalbond FIFA worden (p 8). Hoe kun je dan volwaardig meedraaien in de wereldeconomie en zelfstandig worden?
Het lijkt of we het erom doen. Doordat het ijs smelt krijgt het Westen makkelijker toegang tot de rijkdommen van het Arctische gebied, zoals olie en gas uit Noord-Rusland en Siberië. Hierdoor is in de Rotterdamse haven nu al 60 % van de olie-activiteiten Russisch! Dit terwijl de Nederlandse regering geen beleid heeft ten aanzien van het Noordpoolgebied en de coördinerende ambtenaar op het ministerie van Buitenlandse Zaken wordt wegbezuinigd.
Zoals begin dit jaar de Bardot Proviant Klub in Amsterdam je overkwam, overkomt je De Poolnacht van Groningen® met een groeiend aantal activiteiten. Arctic Peoples Alert mist in het Poolnachtprogramma aandacht voor inheemse Arctische volken (p 10). In het festivallogo staan pooldieren en een ijsbreker die binnenkort niet meer nodig is, maar geen bewoners van de Arctis.
Nederland heeft een nieuwe ‘groenrechtse’ regering die niet veel op heeft met inheemse volken, milieu en natuur. Kernenergie lijkt niet meer ter discussie te staan, terwijl vergeten wordt dat daarvoor uranium nodig is dat meestal gewonnen wordt op het grondgebied van inheemse volken. Voorgaande regeringen hadden natuurbeheer al onder de verantwoordelijkheid van de minister van Landbouw gebracht. Nu valt het zelfs onder de verantwoordelijkheid van de minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Zijn natuur en milieu daartoe gedegenereerd? Natuur innoveert zichzelf wel. De nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, Uri Rosenthal zegt: ‘Ik ga me in het buitenland inzetten voor het behoud van de Nederlandse welvaart, vrijheid en veiligheid.’ Dat belooft niet veel goeds voor inheemse Arctische volken. Govert de Groot

Inhoud Arctica 32 – Najaar 2010
32.1  Arctic Peoples Alert
32.2  Drumceremonie met een Boodschap
32.3  Geen zelfstandig voetballand
32.4  Greenpeace contra Groenland
32.5  Zeehondenarrest EU-Hof
32.6  Shell versus Inũpiat
32.7  Spitsbergen
32.8  Poolkoorts
32.9  De Poolnacht van Groningen
32.10 Nomad: het boek
Geplaatst 11.10.2013. Gewijzigd: 20.11.2013

arctica 32 – Zeehondenarrest: EU-Hof wijst Inuitklacht af

Het Europese Hof van Justitie in Luxemburg heeft de bezwaren van de Inuit-organisaties tegen het EU-embargo van zeehondenproducten afgewezen.
Inuit-organisaties en -jagers uit Groenland en Canada (zie kader) hadden bij het Europese Hof van Justitie een rechtszaak aangespannen tegen het EU-invoerverbod op zeehondenproducten, waartoe de Europese Raad in september 2009 besloot.
Op 26 oktober 2010 deed het EU-Hof uitspraak en heeft de klacht tegen het Europees embargo op producten van alle soorten zeehonden afgewezen in een tweede voorlopige uitspraak.
Het argument dat de klagers financiële schade van het invoerverbod zouden ondervinden, wees de rechter af, niet alleen omdat zij geen duidelijkheid over hun financiële situatie gaven, maar ook omdat ze al forse overheidssteun ontvangen. Ook het verband met het risico op zelfmoorden binnen de Inuit-gemeenschap werd niet aangetoond.
Mary Simon, president van Inuit Tapiriit Kanatami: ‘Ik ben teleurgesteld en boos dat deze immorele wetgeving niet is opgeheven. Het is een kleine tegenslag en wij zijn van plan om tegen deze uitspraak in beroep te gaan. Het invoerverbod is gebaseerd op een koloniale zienswijze op de manier waarop wij op zeehonden jagen. Deze uitspraak illustreert dat maar weer eens. Helaas blijkt een meerderheid van de Europese parlementsleden verblind door een combinatie van een oude – in diskrediet gebrachte – koloniale houding en een cynische desinformatiecampagne van dierenrechtenactivisten.
Het is fundamenteel onrechtvaardig Inuit voor hun manier van leven te straffen en wij zullen alle mogelijkheden gebruiken, juridische, politieke en de publieke opinie.
Ik roep Europese burgers op te begrijpen wat deze wetgeving doet tegen ons recht om zeehonden-producten te verkopen.
Ik roep hen op om zich te informeren over de reden waarom de zeehondenjacht wettig, humaan, duurzaam en in veel gevallen noodzakelijk is om het ecosysteem van de zeeën in evenwicht te houden. Ik roep Canadezen op om hetzelfde te doen.

Niet bedreigd
De in Arctische wateren levende zeehondensoorten zijn geen bedreigde diersoort en vallen daarom niet onder de gangbare internationale regelingen voor handel in producten van beschermde dier- en plantensoorten, zoals CITES.
Inuit in Groenland zijn permanent vrijgesteld van het verbod. Formeel valt de handel in zeehondenproducten afkomstig van de jacht door Inuit buiten het Europese handels-verbod. Echter, door de invoerbeperkende maatregelen is ook deze kleinschalige duurzame handel ingestort.

Relaties geschaad
Voorafgaand aan de uitspraak had het EU-Hof in een verwachtingsvolle voorlopige uitspraak op 21 augustus 2010 de uitbreiding van het invoerverbod opgeschort. Naast de procedure bij het EU-Hof hebben Canada en Noorwegen het EU-verbod ook bij de Wereldhandelsorganisatie WTO aanhangig gemaakt. Omdat de EU dit invoerverbod heeft ingesteld, heeft de Arctische Raad de aanvraag voor het waarnemersschap van de EU afgekeurd. Dit tweede voorlopige zeehondenarrest brengt de relatie tussen de EU en de Arctische landen een nieuwe gevoelige klap toe. www.itk.ca

De rechtszaak bij Europese Hof van Justitie in Luxemburg (zaak T-18/10 R) werd aangespannen door voornamelijk Inuit-organisaties en -jagers.

Canada
Landelijk: Inuit Tapiriit Kanatami
Nunavut: Nattivak Hunters and Trappers Association (Qikiqtarjuaq), Pangnirtung Hunters and Trappers Association (Pangnirtung), Jaypootie Moesesie (Qikiqtarjuaq), Allen Kooneeliusie (Qikiqtarjuaq), Toomasie Newkingnak (Qikiqtarjuaq), Karliin Aariak (Iqaluit).
Northwest Teritories: David Kuptana (Ulukhaktok)

Groenland
Landelijk: Inuit Circumpolar Council (ICC), Kalaallit Numaanni Aalisartut Piniartullu Kattuffiat (KNAPK).
Nuuk: Johannes Egede

Overige eisers:
Canada: Canadian Seal Marketing Group (Quebec), Ta Ma Su Seal Products (Cap-aux-Meules), Fur Institute of Canada, NuTan Furs, Inc. (Catalina).

Noorwegen: GC Rieber Skinn AS (Bergen).

Nederland
Aan de zijde van de gedaagden, de Europese Raad en het Europese Parlement hebben zich de Europese Commissie gevoegd en als enige EU-lid, Nederland.

Nov 2010. Geplaatst: 12.10.2013