t/m 29.04.2016 – Mythen in IJs – Lunteren

https://arcticpeoplesalertblog.files.wordpress.com/2016/01/62440-plaatjeb_groot.jpg?w=548&h=415

Expositie Inuit Art: Mythen in IJs
30 januari t/m 29 april 2016
Museum Oud Lunteren, Dorpsstraat 55, 6741 AB Lunteren
T. 0318 486 254 –
Open di t/m za, 13:30 tot 16:30 uur.
oudlunteren.nl

Opening expositie Mythen in IJs: 29 januari 2016, 16.30 uur
Partycentrum Floor, Dorpsstraat 36, 6741 AL Lunteren.
Sprekers: Peter Kuipers Munneke, poolonderzoeker en meteoroloog en Cunera Buijs, cultureel antropoloog en conservator van het Museum voor Volkenkunde in Leiden.

In samenwerking met Canuit organiseert Museum Oud Lunteren de expositie Inuit Art, Mythen in IJs. De hedendaagse kunst van de Inuit uit Canada (voorheen: eskimo’s) is fris en modern, weet galeriehouder en gepassioneerd collectioneur Karel Stevens. Hij verzamelt en verkoopt al 25 jaar authentieke kunst van rond de Noordpool, zoals hij het zelf noemt. Van grote, gedetailleerde sculpturen tot fijne, gedetailleerde beeldhouw-werkjes. Afgewisseld met intrigerende, mysterieuze transformaties van mens en dier. Gemaakt in prachtige tinten serpentijn (groen en bruin) en speksteen (van wit tot grijs en groen). De beelden worden gecomplementeerd door kleurrijk en krachtig grafisch werk.
De directe reflectie van cultuur én natuur uit het poolgebied is een van de aspecten die deze kunst zo aantrekkelijk maakt. Daarnaast de eenvoud, het haast primitieve van de sculpturen. Ook bijzonder is dat deze kunstvorm amper 60 jaar oud is. Pikant is verder de mengvorm van traditionele Inuit-kunst met moderne kunst. “Jonge, alweer derde-generatiekunstenaars tonen in hun werk respect voor hun eigen cultuur. Laten daarin de roots en trots zien”, verklaart Stevens.
Op de tentoonstelling valt het materiaalgebruik op. Canada veel meer steen, Groenland meer gewei. Ook de thematiek is anders. Canada veel dieren, jachtscènes en transformaties. Groenland meer tupilaks of wraakbeeldjes. Canada grafisch georiënteerd, Groenland aanzienlijk minder.

 

Farley Mowat 1921 – 2014

In memoriam
Mowat Cartoon  148327_600Farley Mowat
1921 – 2014

Op 6 mei 2014 overleed op 92 jarige leeftijd de Schotse rebel, schrijver en activist Farley McGill Mowat thuis in zijn woonplaats Port Hope, Ontario, Canada. Hij werd op 12 mei 1921 in Belleville geboren.

Deze vroege klokkenluider over de situatie van de inheemse Arctische volken en de vernietiging van natuur en milieu was tot het laatst activist. Hij laat meer dan 40 boeken achter, waarvan ongeveer 17 miljoen exemplaren zijn verkocht en die in meer dan 20 talen zijn vertaald. Hij ontving vele prijzen, zoals in 1981 de Order of Canada. Hij was van 1993 tot 1998 lid van het Comité van Aanbeveling van de Stichting Innu Steungroep (thans Arctic Peoples Alert).
Zijn overlijden heeft de Nederlandse media gehaald, ofschoon hij in Nederland niet zo bekend is. Slechts drie van zijn boeken zijn in het Nederlands vertaald en verfilmingen ervan hebben maar kort in de Nederlandse bioscopen gedraaid.

farleyWW21945 Amstel
Mowat was een van onze bevrijders. In februari 1941 trad Mowat in dienst van het Hastings and Prince Edward Regiment van het Canadese leger. In juli 1942, tijdens de vaart over de Atlantische Oceaan, werd onderweg een walvis voor een duikboot aangezien. Inmiddels inlichtingenofficier, nam hij in juli 1943 deel aan de landing op Sicilië gevolgd door de opmars door Italië. Als een van de weinigen van zijn regiment overleefde hij deze tocht. Half april 1945 werd hij verbindingsofficier tussen de Nederlandsche Binnenlandse Strijdkrachten in bezet Amsterdam. Achter de linies had hij een spannende tijd en hield hij zich bezig met de organisatie van  voedseldroppings. Op 7 mei, vijf dagen voordat hij vierentwintig werd, gaven de Duitse bezetters zich over. Zijn taak werd om Duitse bewapenings-systemen te onderzoeken en te verzamelen. Alles wat hij met zijn 1st Canadian Army Museum Collection Team, gekscherend wel “Mowat’s Private Army” genoemd, vond, werd in een voormalige Duitse barak in Ouderkerk aan de Amstel opgeslagen. Daaronder bevonden zich tanks, twee V1’s en, met behulp van 30 liter De Kuyper jenever, zelfs een V2 raket. Bij het testen van een Duitse eenpersoonsduikboot kwam hij in de modder van de Amstel vast te zitten en werd het spannend of hij nog wel boven zou komen.
Vanuit Antwerpen kon Mowat het Nederlandse schip SS Blommersdiik onder schipper Van Zwol maar een klein deel van het verzamelde materiaal meenemen naar Montreal. Daarmee legde hij de basis voor het Canadese Oorlogsmuseum. In het voorjaar van 1953 maakte hij samen met zijn vrouw zijn tocht door Europa tijdens de Tweede Wereldoorlog nog eens dunnetjes over. Over zijn
oorlogservaringen schreef hij onder andere in The Regiment (1955), And No Birds Sang (1987) en Aftermath (1995).

Ihalmiut
Terug in Canada kon Mowat niet direct zijn draai vinden. Nu zou de diagnose waarschijnlijk zijn: post-traumatische stress-stoornis. Als veteraan kon hij alsnog versneld afstuderen en werd bioloog in dienst van de Northwest Territories. Voor de oorlog was hij al vertrouwd geraakt met reizen in het Canadese Noordpoolgebied. Tijdens zijn onderzoek naar de verdwijning van kariboes, constateerde hij dat de Inuit dat aan de Hudson Bay woont, de Ihalmiut, met uitsterven werden bedreigd. Bij de Canadese regering kreeg Mowat geen gehoor. In zijn boek People of the Deer (1952), dat ook in het Nederlands is als ‘Het Rendiervolk’ (1972) vertaald werd, vertelde hij het verhaal van de Ihalmiut dat zeer sceptisch en ontkennend werd ontvangen. Ook volgde ontslag. Zijn tweede boek Desperate People (1959) volgde, maar het mocht niet baten: de Ihalmiut zijn er niet meer. Over zijn onderzoekservaringen naar de wolf die de schuld kreeg van de afname van het aantal kariboes, vertelde hij in het boek Never Cry Wolf (1963), dat in het Nederlands vertaalt werd als ‘Wee de Wolf’ (1968/1984) en in 1983 werd verfilmd. Een must voor beginnende onderzoekers in het Noordpoolgebied. Ook over dit boek werd Mowat tot voor kort nog aangevallen en ondervond hij levenslang tegenwerking. Lost in the barrens (1958) werd vertaald onder de titel ‘Wolven huilen in de sneeuw’ (1965). In 2003 werd ook zijn boek The Snow Walker verfilmd en deze film was in de Nederlandse bioscoop te zien.

Mowat Boek S 00052396-01Siberië 
Verschillende van Mowat’s boeken zijn ook in het Russisch vertaald. Nadat hij net het Canadese Noordpoolgebied bereisd had, reisden hij en zijn vrouw in 1966 als een van de eersten door het Russische Noordpool-gebied. Hun gids was de Tsjoekstjie Juri Rytchëu, waarvan overigens verschillende boeken in het Nederlands zijn vertaald. Deze reis leidde tot het boek Siber (1970) dat in het Nederlands verscheen onder de titel ‘Siberië’ (1973). Terugkijkend is het juist dit boek dat een gekleurd beeld geeft, omdat Mowat van de inheemse Arctische volken in de toenmalige Sovjet-Unie afzette tegen de situatie in Canada.

Noormannen 
Tijdens zijn reizen door het Canadese Noordpoolgebied kwam Mowat resten van bouwwerken tegen die onmogelijk door Inuit konden zijn gemaakt. Archeologische vondsten hadden inmiddels de Noorse en Groenlandse sagen bevestigd dat Noormannen zich in Noord-Canada gevestigd hadden rond het jaar 1000. Maar de bouwwerken waren
duidelijk geen overblijfselen van Vikingactiviteiten. Voor die tijd waren er
mensen over zee verdreven door bijvoorbeeld Romeinen en Pikten. Aannemelijk is dan ook dat andere volken in het Canadese Noordpool-gebied terecht waren gekomen. Over de periode vóór de Noormannen schreef Mowat een aantal fascinerende boeken met vragen en vermoedens waarop wellicht ooit een antwoord komt: Westviking (1965) en The Alban Quest (The Farfarers, 1998).

Mowat Boek S mk_KEthZy856gvSby1MnfogVS en zeehonden
Mowat was een van de eersten die protesteerden tegen de Canadese zeehondenjacht. Dat bracht hem in 1968 ook even in Amsterdam. In april 1985 wilde Mowat zijn nieuwe boek Sea of Slaughter, over de jacht op zeehonden en walvissen, in de Verenigde Staten promoten. Het was niet zijn “rok” zijn Schotse kilt waarom Mowat op de luchthaven van Toronto door de immigratie-autoriteiten van de VS werd medegedeeld dat hem de toegang tot de VS werd geweigerd. Waarom wel, werd niet duidelijk gemaakt. Buiten Mowat om buitelden een maand lang autoriteiten en media over elkaar. Het leverde een hilarisch maar triest verhaal op: My discovery of America (1985). De VS hadden vele redenen om deze ‘gevaarlijke’ schrijver te weigeren. Zo demonstreerde hij in 1961 tegen de Cubacrisis, in 1963 voor nucleaire ontwapening, reisde door Sovjet-Unie en riep hij: “als die nucleair geladen VS-bommenwerpers over mijn huis vliegen, schiet ik ze met mijn geweer neer”.
Mowat 2Het schip van Sea Shepherd, dat onder Nederlandse vlag vaart en door Canada in beslag werd genomen, draagt zijn naam.
Hij laat zijn tweede vrouw, schrijfster Claire Mowat achter, waarmee hij in 1965 trouwde en twee zoons uit zijn eerste huwelijk, Sandy en David.
Video: http://www.theglobeandmail.com/arts/arts-video/video-in-his-own-words-life-and-times-of-farley-mowat/article18515505/?videoembed=true“>In his own words: The life and times of Farley Mowat, Globe and Mail 7 mei 2014.
*Tekening: cagle.com Steve Nease, 11 mei 2014.

Noors museum geeft Inuit voorwerpen terug

gjoa-haven-heritage-centre
Gjoa Haven elder Alice Aglukkaq met de gepensioneerde Noorse anthropoloog Tom Svensson (Juanita Taylor/CBC).

Gjoa Haven, Nunavut, 22 oktober 2013. Het Noorse Museum of Cultural History in Oslo heeft voor de opening van het Nattilik Heritage Center enkele van de door de Noorse poolreiziger Roald Amundsen in het begin vorige eeuw verzamelde voorwerpen gegeven zoals traditionele olielampen, harpoenen en sneeuw messen. Bron: alaskadispatch.com nunatsiaqonline.ca

Don’t call me Eskimo

Eskimo’s mag en kan écht niet meer!
Respect graag voor de Groenlanders en de andere Inuit in Canada, Alaska en Noordoost-Siberië.
Daar heeft de Inuit Circumpolar Council, de overkoepelde organisatie van de 160.000 Inuit, nadrukkelijk toe opgeroepen in haar resolutie 2010-01 over het gebruik van de term Inuit. Ook termen zoals Nikkers, Lappen en Samojeden zijn uit den boze.

Inuit Circumpolar Council Resolution 2010 – 01
On the use of the term Inuit in scientific and other circles

Whereas the Inuit Circumpolar Council (ICC) was founded to promote the rights and interests of Inuit at an international level, as well as to promote the unity of Inuit across four countries; and
Whereas the International Labour Organization Convention 169 on Indigenous and Tribal Peoples and other international conventions recognize the rights of an indigenous people to self-identify; and
Whereas the ILO 169, the UN Declaration of Rights of Indigenous Peoples, and other international conventions promote the rights of indigenous peoples to full realization their social and cultural identity, their customs and traditions; and
Whereas ICC and other Inuit organizations have consistently self-identified as “Inuit” in the context of international matters; and
Whereas the term “Eskimo” is not an Inuit term, and is not one that Inuit have themselves adopted; and
Whereas the scientific, research, and other communities have used inconsistent terms when referring to Inuit; and
Whereas some members of the scientific community have reached out to ICC seeking guidance on how the term “Inuit” should be used in their research and published literature;
Let it therefore be resolved that the research, science, and other communities be called upon to use the term “Inuit”, instead of “Eskimo” and “paleo-Inuit” instead of “paleo-Eskimo” in the publications of research findings and other documents.
Passed by ICC Executive Council at the meeting in Nuuk September 29th, 2010
Aqqaluk Lynge

Chair Inuit Circumpolar Council 

Video geplaatst: 2011.10.06; Gewijzigd: 23.09.2013