Nenets zitten niet te wachten op een gelamineerde stamboom in hun Chum.

Ingezonden brief aan NRC-Opinie dd. 25 augustus 2017
Met kromme tenen las ik het reisverhaal ‘Nomaden interviewen bij min 25 graden’ over het bezoek van MyHeritage-vrijwilligster Thamar Pinhas aan de Nenets door Sjoerd Wielenga in de NRC van 17 augustus 2017. Alweer wordt er koloniaal gesproken over ‘stammen’ in plaats van ‘inheemse volken’. Ook betreft het hier de ‘Nenets’ en niet de ‘Nenetsen’. Is het in Nederland zo moeilijk om de richtlijnen van de Verenigde Naties (VN-declaratie over de rechten van inheemse volken – UNDRIP, welke ook door Nederland is geratificeerd) hierin te volgen? Wij spreken, als we het over Friesen of Hollanders hebben, toch ook niet van stammen?

Zorgwekkend is de nonchalance waarmee de uitbreiding van de database van stambomen van het bedrijf MyHeritage besproken wordt. MyHeritage verzamelt namelijk ook DNA-materiaal en daarmee dus ook genetisch materiaal, test daarmee de genealogie, etniciteit, etc. Cruciaal is daarom de vraag of MyHeritage tijdens hun bezoek aan de Nenets en andere inheemse volken ook DNA heeft afgenomen. Want het gaat vandaag de dag zo gemakkelijk en klink onschuldig: even een paar wattenstaafjes uitdelen en het is zo gepiept. Organisaties van inheemse volken zijn daar zeer kritisch over, zoals ook de documentaire ‘Gene Hunters’ uit 1995 al laat zien.
Ook vraag ik me af of MyHeritage de internationale richtlijnen, welke voor het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek afgesproken zijn, gevolgd heeft. Het verrichten van wetenschappelijk is in de Russische Federatie zeer moeizaam.
De Nenets, vooral de semi-nomadische rendierhouders, hebben wel grotere prioriteiten dan een gelamineerde stamboom in hun Chum. Behalve dat zij, net als andere inheemse Arctische volken, door de versnelde klimaatverandering in hun voortbestaan bedreigd worden, kan men zich in de Russische Federatie niet zonder risico uiten. Verschillende inheemse woordvoerders werden aangaande activiteiten in internationaal verband de mond gesnoerd en waren genoodzaakt zich – al dan niet met familie – in het buitenland te vestigen. Het lijkt mij daarom in verslaggeving veel belangrijker om bij dergelijke praktijken de juiste journalistieke vragen te stellen, in plaats van een ethno-exotistisch plaatje te schetsen.
Govert de Groot
Arctic Peoples Alert

NRC, Sjoerd Wielenga, 17 augustus 2017:
www.nrc.nl

Nomaden interviewen bij min 25 graden
Thamar Pinhas (27) werkt voor een bedrijf dat wereldwijd familiegeschiedenissen vastlegt. Onlangs werd ze drie weken naar Siberië gestuurd.
Sneeuw, sneeuw en nog eens sneeuw. Voor haar, achter haar en opzij. Waar Thamar Pinhas (27) ook kijkt, ze ziet alleen een grote, witte, kale vlakte. Na een rit van zo’n tien uur stuiteren in een Trekol – een terreinwagen die door een dik pak sneeuw kan rijden – komt ze samen met haar collega’s aan in het witte landschap. Een tam rendier met een strikje om – een huisdier – verwelkomt het bezoek. Ze voelt zich als een klein kind in een magische wereld.
Pinhas is beland in de uitgestrekte toendra van Siberië, in het Aziatische deel van Rusland. Ze nam dit voorjaar deel aan een bijzonder project van haar werkgever: een drieweekse expeditie die als doel had de familiegeschiedenis vast te leggen van de Nenetsen, een oude stam met zo’n 45.000 nomaden. De stam, die leeft en werkt met rendierkuddes, wordt in zijn manier van leven bedreigd door de oprukkende olie- en gasindustrie in het gebied.
De Nederlandse Pinhas werkt sinds 2014 in Tel Aviv bij het Israëlische MyHeritage, een online platform voor stambomen, familiegeschiedenis en DNA-tests. Het platform heeft naar eigen zeggen 91 miljoen gebruikers wereldwijd, onder wie ongeveer een miljoen Nederlanders. Zij kunnen zich gratis inschrijven, maar wie volledig gebruik wil maken van de mogelijkheden moet een betaalabonnement afsluiten.data19220103-0f7361

Veldwerk
Medewerkers van MyHeritage reisden eerder naar Namibië en Papoea-Nieuw-Guinea, waar andere inheemse stammen met uitsterven worden bedreigd. Want, is de gedachte van het bedrijf, elk mens – met en zonder internetverbinding – heeft er recht op dat z’n familiestamboom digitaal wordt bewaard voor het nageslacht.
Van de veertig collega’s die zich opgaven voor de reis naar Siberië, koos het management er zes uit, onder wie Pinhas. Ze twijfelde geen moment om te solliciteren toen ze hoorde wat de bestemming was, vertelt ze. „Het was een once-in-a-lifetime-experience.” Normaal beantwoordt ze voor haar werk per e-mail technische en genealogische vragen van Engels- en Nederlandstalige klanten, nu kreeg ze de kans om veldwerk te doen.
Hoeveel zin Pinhas ook had in de expeditie, toch was ze vooraf zenuwachtig. „Ik ben geen kampeerder en heb een hekel aan kou. Het was daar min 25 graden en bovendien zouden we bij de lokale bevolking in tenten leven, zonder douche en wc. Daar zag ik erg tegenop.
Op 22 maart begon de expeditie. In de tenten van de Nenetsen, ‘tsjoems’, interviewde Pinhas met twee collega’s en met behulp van een tolk de bevolking. Ze wilden achterhalen hoe de Nenetsen leven, wat hun tradities zijn en welke familieverhalen er mondeling zijn overgeleverd. Ook wilde het team een stamboom maken en inventariseerde daarom namen, geboorte- en sterfdata. Alle informatie werd ter plekke met behulp van speciale software ingevoerd en na de expeditie in een online stamboom vastgelegd.
De families moeten goed met elkaar samenwerken om te kunnen overleven in de sneeuw, zag Pinhas. „We spraken een zeventigjarige vrouw die elke dag dertig kilometer loopt om de rendierkuddes te verzorgen. We waren er stil van.” De Nenetsen zijn in alles afhankelijk van hun rendieren. Ze eten niet alleen rendiervlees, maar maken van de huiden tentdoeken, matrassen, kleding en speelgoed. De geweien verkopen ze. „En tijdens een rituele slachting drinken ze zelfs het bloed.”

Satelliettelefoon
Het was werken in soms barre omstandigheden. Even naar de wc gaan bleek inderdaad een uitdaging. Voordat ze uit een door een oven verwarmde chum de vrieskou instapte, moest Pinhas eerst al haar beschermende kleding aantrekken. „De traditie staat niet toe dat vrouwen zichtbaar zijn tijdens hun sanitaire activiteit. Dus ik liep eerst vijf minuten zodat ik me achter een heuveltje kon verstoppen.”
Halverwege de expeditie sliep het team twee nachten in een hotel in de stad en was er eindelijk gelegenheid om te bellen met het thuisfront. „In de toendra was een satelliettelefoon beschikbaar. We mochten daarmee een geliefde bellen, maar toen mijn vriend belde was er steeds geen gehoor. Dat was het enige moment dat ik er even doorheen zat.”data19220124-1fabf0
Na drie weken arbeid kon het team dertien stambomen bouwen, waarin meer dan drieduizend mensen zijn opgenomen. De vroegste achterhaalde gebeurtenis is een geboorte uit 1880, en met foto’s en video’s is het dagelijks leven en de familiebanden van het volk vastgelegd. In de bewoonde wereld hebben de Nenetsen nu dus toegang tot hun online stamboom. „Maar”, zegt Pinhas, „we willen alles ook printen en lamineren zodat ze het kunnen ophangen in de chum.”
Is ze haar werk ná de expeditie leuker gaan vinden? „Ik ben het vooral belangrijker gaan vinden. Doordat ik nu niet alleen per e-mail, maar écht contact heb gehad met mensen over hun familieverleden, begrijp ik hoe emotioneel betrokken mensen daarbij zijn.
Na de reis ging ze zelf ook bij familie langs, vertelt Pinhas, en op haar LinkedIn-profiel staat inmiddels dat ze carrièremogelijkheden in Nederland zoekt. „Wie weet verhuis ik binnenkort terug zodat mijn vriend en ik mijn familie vaker kunnen zien.”
Foto’s: MyHeritage
blog.myheritage.com

Indigenous peoples’ organization declared as foreign agents

ЦС КМНС / РИТЦIndigenous peoples’ organization declared as foreign agents. An organization supporting indigenous peoples in Russia’s northern regions has been fined 300,000 rubles for failing to register as foreign agent.

January 28, 2016, by Trude Pettersen Independent Barents Observer

The organization “Center for Support of Indigenous Peoples of the North” (CSIPN) has been fined 300,000 rubles for breaking Russia´s much-criticized law on foreign agents, Gazeta writes. The organization had failed to register itself, and was in November 2015 declared “foreign agent” by Russia´s Ministry of Justice.
I can only regret that yet another organization for indigenous people is hit by the implementation of this law”, says Christina Henriksen, leader of the Working Group for Indigenous Peoples (WGIP) in the Barents Region, to Independent Barents Observer. “I am going to raise this issue with Russian authorities next time I meet with them”, Henriksen says.
In the Barents Region, seven groups are have been branded “foreign agent” by Russia’s Ministry of Justice. In September 2015 the organization Yasavey Manzara in Nenets Autonomous Okrug became the first Indegenous Peoples NGO to get the stamp.
Although WGIP doesn´t have any formal cooperation with CSIPN, Henriksen knows the leader of CSIPN, Rodion Sulyandziga well after many years of cooperation through RAIPON, the Russian Association of Indigenous Peoples of the North, where he used to be part of the leader team.
CSIPN was established in 2001 as a non-governmental organization that provided help to indigenous peoples and their communities in the transfer to the market economy conditions of present-day Russia. It offered practical training in institution-building, economic development, land and natural resources use, legislation, environmental protection, and cultural heritage, according to University of the Arctic.
Henriksen hopes that the issue of persecution of organizations that support indigenous peoples will be brought to a higher political level: “I hope that Russia´s partners in the Barents Council and the Arctic Council will address this case with their Russian colleagues. WGIP raises this question whenever we can, but it would definitely help if Norwegian authorities would improve their relations to our neighbouring country, so that there would be room for constructive discussions on such challenges”.
The law that came into force in 2012, imposed organizations receiving funding from abroad or engaging in political activity to register as foreign agents. Very few organizations voluntarily agreed to designate themselves as such, and from 2014 the Ministry of Justice was granted powers to name agents of their own.
The number of NGOs operating in Russia has declined with more than 30 percent during the last three years, Interfax reported.

1595 Nova Zembla

Hulsius spie010bijn01ill50

Gerrit de Veer – Levinus Hulsius: De tocht van 1595: het kielhalen. Twee bemanningsleden, die huiden gestolen hebben van Nenets (Lappen), worden gekielhaald. Van de ene blijkt na het ophalen slechts een half lichaam te resten, de ander wordt nat aan land gezet.
Gerrit de Veer – Levinus Hulsius: The Journey of 1595: the keelhaul. Two crew members, who have stolen skins of Nenets (Lapps), are keelhauling. From one after getting hauled only half a body was left, the other put ashore wet.

1880 Nova Zembla – Louis Apol

Schetsboeken

Studieblad met Nenets (Samojeden), sledes, graven en een zeevogel. Rijksmuseum: Dit object behoort tot Schetsboek met 38 bladen betekend tijdens de expeditie naar Nova Zembla in 1880 (RP-T-1971-218).

Louis (Lodewijk Franciscus Hendrik) Apol (Den Haag, 6 september 1850 – Den Haag, 22 november 1936) was een Nederlands kunstschilder en behoort tot de Haagse School.
In 1880 voer hij mee op de laatste expeditie van de schoener Willem Barents naar Nova Zembla. De vele indrukken en schetsen van deze reis boden hem de rest van zijn leven veel stof voor zijn werken waaronder het panorama Nova Zembla in Amsterdam.Apol NZ 3

Louis ( Lodewijk Franciscus Hendrik) Apol (The Hague, September 6, 1850 – The Hague, November 22, 1936) was a Dutch painter and one of the Hague School. In 1880 he sailed along on the last expedition of the schooner Willem Barents to Novaya Zemlya. The many impressions and sketches from this trip offered him the rest of his life much material for his works including the panorama Nova Zembla in Amsterdam.
(Study sheets: Samoyeds, sleds, grave and a seabird).

Siberische volken, oral history… – Imakalezing

31 oktober 2011 - Imaka-lezing - Groningen30 september 2013. Imaka dubbellezing:
De (West-)Siberische volken, hun oral history
en culturele dynamiek.
Peter Jordan: Reconstructing cultural dynamics in Northwest Siberia: archaeology, history and ethnography;
Roza Laptander: Oral history of Nenets people.
Arctisch Centrum / Aweg 30 / 9718 CW Groningen
19:30 uur (Let op! De deur gaat na dit tijdstip op slot). Toegang: € 2,00 (inclusief koffie en thee). Voertaal: Engels.
RUG Peter JordanPeter Jordan:
Reconstructing cultural dynamics in Northwest Siberia: archaeology, history and ethnography.

This talk will examine the rich cultural history of Northwest Siberia, which lies just behind the Ural Mountains, and consists of the extensive wetlands and floodplains of the Ob River. Although Siberia is often perceived in Europe as being a remote and uninhabited land, this region has been inhabited for many millennia by various hunting, fishing and gathering cultures. Using a combination of archaeological evidence, historical archives and recent ethnographic data, this lecture will look at some of the long- term cultural transformations that have taken place in the region. These include the arrival of new technologies into the area, the incorporation of Siberia into the medieval fur trade, the Russian conquest and colonial period, as well as later Soviet and post Soviet transformations. Specific attention is directed at understanding the history of one ethnic group; the Khanty. Lecture themes include adaptation to northern ecology, historical geography, circumpolar colonisalism, shamansim and spirituality, sacred landscape geography, environmental change, modern Siberian indigenous peoples and cultural resilience.
Peter Jordan is de nieuwe hoogleraar Arctische en Antarctische Studies aan het Arctisch Centrum. Hij heeft een achtergrond in geografie, archeologie en paleo-economie; hij promoveerde op de ethno- archeologie van jager-verzamelaars in West Siberië.

Roza Laptander dsc00748Roza Laptander:
Oral history of Nenets people.
Her research is called: Socio-cultural change of Uralic languages’ minority in 20-21st century Siberia analyzed through Nenets life stories“. I do collecting, documenting, describing and analyzing the oral history of Nenets people.  The idea of the project is that all Nenets people’s memories are part of their national history. Methods of oral history help to open the alternative unknown history of Nenets, one of the Uralic language speaking Northern Minority nations of the Russian Federation. In the transitional periods when one political regime changed to another, people’s memories tell us about this time of socio-cultural and political changes in a way how they remember it.  By telling stories about the past Nenets make these events come alive again not just for themselves, but also for young members of their society. Every oral story, every narrative of individuals contains rich information about the previous time, which is usually not available in any written form and they transfer lessons about experiences of the past to the present time, for e.g. how locals intersected with larger social, historical and poli tical processes in a big country such as Russia in the transitional periods when one political regime changed to another. These collected sources tell about the life of Nenets at the beginning of the 20th century until today.
Roza Laptander is onderzoeker aan het Arctic Centre in Rovaniemi in Finland. Zij deed en doet vooral onderzoek op het Yamal schiereiland onder Tundra Nenets rendierherders, onder andere naar hun traditionele kennis en “oral history” en hun traditionele kennis. Maar ook naar de reactie van de Nenets op de invloed van intense ontwikkelingen en industrialisatie van hun traditionele woongebieden. Gewijzigd: 25.09 2013 / 20.11.2013.

NIVA TO NENETS – Den Haag – 30 juni 2013

Data:
29 June – Niva Farewell Party in Hasselt, Belgium
30 June – Niva Farewell Party in The Hague, Netherlands
03 July  – Picnic-Quiz in Copenhagen, Denmark07 July – Picnic-Quiz in Stockholm, Sweden
13 July – Picnic-Quiz in Helsinki, Finland
18 July – Picnic-Quiz in St. Petersburg, Russia

 

arctica 35 – Kalender 2013


https://arcticpeoplesalertblog.files.wordpress.com/2013/01/ed80d-35arcticaorg.jpg?w=700Kalender 2013: NIVA TO NENETS
In de zomer van 2013 rijdt Rosanne van Klaveren, mediakunstenaar en medewerker van Arctic Peoples Alert, met haar Lada Niva naar Naryan Mar in het Nenets Autonome District. Zij wil haar auto cadeau geven aan een rendierhoudend Nenetsgezin ter ondersteuning van hun traditionele leefwijze. De roadmovie Niva to Nenets zal hierop worden gebaseerd. Groenlanders, Sami, Komi en Nenets bespreken onderweg het voortzetten van hun leefwijze. Ook het paradoxale karakter van liefdadigheid en ‘hulp brengen’ zal ter sprake komen.

Alles wordt gefilmd in en rond de Lada Niva, die uitgerust wordt met GPS, microfoons en zeven camera’s. Hoogtepunt van de reis is het rendierhoudersfeest op de Dag van de Inheemse Volken bij Krasnoe. Voor dit culturele project wordt er nauw samengewerkt met de Nenetsorganisatie Yasavey Manzara. Deze kalender bevat foto’s van Rosanne van Klaveren en historische kaarten van het gebied dat zij zal bezoeken.
35 arctica 02 AIn the summer of 2013, Rosanne van Klaveren, media artist and volunteer for Arctic Peoples Alert, will drive her Lada Niva to Naryan Mar in the Nenets Autonomous Okrug. She will offer her car as a gift to a Nenets family of reindeer herders to support their traditional lifestyle. This will be the topic of the road
movie Niva to Nenets. On the road, Greenlanders, Saami, Komi and Nenets will discuss the continuation of their way of life.
The paradoxical character of charity and bringing help will also be discussed. Everything will be filmed in and around the Lada Niva, which will be equipped with GPS, microphones and seven cameras. Highlight of the trip is the reindeer herders feast on the Day of the Indigenous Peoples in Krasnoye. This cultural project will be done in close cooperation with the Nenets organization Yasavey Manzara. This
calendar
contains photographs by Rosanne van Klaveren and historical maps of the area.
http://www.nivatonenets.org

Yasavey Manzara / Яcaвзй Maнзapa
Yasavey Manzara is het onderzoeks- en informatie-centrum van Yasavey (Gids die het terrein kent). Yasavey isin 1989 opgericht in Naryan-Mar (Nenets Autonome District) om de nationale identiteit van de Nenets te bevorderen, de cultuur en de traditionele leefwijze van de Nenets te het behouden van en de sociaal-economische problemen van de Nenets te helpen oplossen.
Yasavey Manzara is the research and information center of Yasavey (Guide who knows the terrain). Yasavey was established in 1989 in Naryan-Mar (Nenets Autonomous Okrug) to promote the Nenets national identity, to preserve the Nenets culture and traditional way of life and to help solve the socio-economic problems of the Nenets. www.raipon.org/yasaveyyasavey.org
TOWARDS TOGETHERNESS
Niva to Nenets maakt deel uit van het praktijk-doctoraat in de Kunsten van Rosanne van Klaveren, studerend aan de Katholieke Universiteit Leuven en de MAD-faculty in Genk, België. In dit doctoraat bestudeert Van Klaveren hoe artistieke participatiepraktij.
ken kunnen bijdragen aan een tijdelijk saamhorigheidsgevoel.
Niva to Nenets is part of a practice based PhD in the Arts studied by Rosanne van Klaveren at the University of Leuven and the MAD-faculty in Genk, Belgium. Within this PhD Van Klaveren researches how artistic participatory practices can support a temporary feeling of togetherness. http://www.towardstogetherness.org
99fcb-logonlrf20132xIn 2013 vindt het bilaterale Nederland-Ruslandjaar plaats. Nederland organiseert een breed programma met economische, culturele en maatschappelijke activiteiten.
2013 is the Netherlands-Russia year. The  Netherlands will offer an ambitious program me with a variety of economic, cultural and societal activities.
www.nlrf2013.nl